• Inkomens verhogen door een betere productie.
• Volumeverhoging van de honingoogst zodat ze ook afgeleide honingproducten kunnen maken en verkopen.
• Een verkoopstand in het populaire reservaat Bandia zal de verkoop stimuleren naar de toeristen toe.

Klik hier voor meer informatie.

Budget

Verslagen - Honingproject

   2de Verslag Honingproject SINDIA (SENEGAL).        (download)
   1e Verslag Honingproject GIE LOROM SINDIA        (download)
   Compte rendu de la recontre du 17 mars 2009        (download)

TWEEDE VERSLAG HONINGPROJECT SINDIA (SENEGAL).

Hierbij mijn verslag over de stand van zaken betreffende het opstarten van een honingproject in Sindia (Bandia) Senegal.

02/05/2009.

Bezoek van Dirk Vos aan Ibrahima Seck, voorzitter van de cooperatie locale imkers.
Er werd 7 kg waswafels overhandigd om 7 kasten en hun hoogsel te voorzien van was. Wij maakten een planning op om op de bijenstand ter plaatse praktische uiteenzettingen te geven.
Er werd een bezoek gebracht aan de piloot-kast echter zonder deze te openen. De locale imkers durven slechts bij zonsondergang aan hun bijen werken.
Ik heb ook een potje honing meegenomen om thuis te trachten honingbolletjes te maken.

06/05/2009.

Eerste werkbezoek op de bijenstand.
Er waren 8 locale imkers aanwezig. De bedoeling was de piloot-kast te evalueren en praktisch te tonen hoe wij in Vlaanderen imkeren.
Wij hebben gewacht tot ongeveer 19h30, het moment dat de zon onderging. Het viel mij op hoe deze mensen zich uitgebreid beschermden tegen deze zeer agressieve bijen.
Tot mijn verbazing vond ik deze bijen wel karaktervol maar echt niet agressief. Het was een zeer sterk volk zodat ik besloot een honingzolder te laten plaatsen de dag nadien. Deze honingzolder zou meer ruimte verschaffen en de bijen zouden werk krijgen om de waswafels uit te bouwen.
Ik heb daarna het gebuik van een darreraat gedemonstreerd, dit met de bedoeling de varoa-mijt te bestrijden.
Het belang van de moerrooster werd uitgelegd. De moerrooster (door hen niet gebruikt) scheidt de broedkamer van de honingramen. Bij het oogsten van de honing blijft de broedkamer intact. Bij hun traditionele manier wordt het broed (larven en eitjes van toekomstige bijen) vernietigd.
Ook als zwermverhindering kan deze moerrooster benut worden. Geplaatst voor de uitgang kan de koningin de kast niet verlaten.
De imkers hebben ook gezien hoe snel ramen kunnen gecontroleerd worden op aanwezigheid van eitjes, larven, koninginnecellen en voedsel.
Algemene opmerking betreffende de keuze van de plaats van de kast. De kast werd niet in de schaduw opgesteld. Ik heb aangeraden om voor wat schaduw te zorgen. De bodemplank werd verwijderd om meer ventilatie te geven van onder uit.
Ook werd de kast tegen het struikgewas geplaatst zonder ruimte te voorzien opdat de imker achter de kast zou kunnen staan om confortabel te kunnen werken. Tevens zou de “tafel” breder kunnen gemaakt worden zodat men op dezelfde hoogte, het hoogsel naast de kast zou kunnen plaatsen.(en niet op de grond).
Ook werd gewaarschuwd voor de termieten tijdens het droge seizoen.(aangieten met petroleum van de poten van de “tafel”.)
Alle imkers waren uiterst tevreden over deze praktische les. Er werd afgesproken na een week de kast terug te controleren.

Tussen 07 en 11/05/09.

Thuis trachten honingbolletjes te maken.
8 blaadjes gelatine
1 kopje water
1 kopje honing
Sap van 1 citroen.

Koel bewaard bekwamen wij een ware lekkernij die door de locale imkers in geen tijd opgesnoept werd. Nadeel: de bolletjes worden kleverig bij warmte.
Ik moet naar een ander recept zoeken (harde bolletjes).

12/05/2009.

2e controle proefkast.
De bedoeling was indien mogelijk de koningin af te vangen en te merken, naast een algemene controle.
Ditmaal waren wij met 7 locale imkers. Wij hebben rond 19h de kast geopend en waren blij dat we deze na een 5tal minuten terug konden sluiten. Ja toen heb ik de eerste maal kennis gemaakt met en gevoeld wat de agressieve Afrikaanse bijen vermogen.
Fout: de zon was nog niet onder en onze imker met de beroker was niet op tijd aanwezig.
Na een half uurtje hebben wij dan een tweede poging met beroker gewaagd. De bijen waren al een stuk kalmer. De uitbouw van de honingzolder was begonnen.
De darreraat was weinig uitgebouwd, zodat wij het vermoeden hadden koninginnedoppen te vinden. En ja ons vermoeden werd bevestigd door wel een 20-tal konninginnedoppen. Veel van de imkers hadden nog nooit een konninginnedop gezien.
Aangezien er geen reservemateriaal aanwezig was teneinde een aflegger (kunstzwerm) te maken werd door de eigenaar van het volk beslist de natuur zijn gang te laten gaan en de kast te laten uitzwermen.
Er werd dus ook geen moerrooster als zwermverhindering geplaatst.
Ook het zoeken naar de koningin om deze te merken was onbegonnen werk. Te donker, te veel bijen die ook agressief bleken. De kast zat vol broed. Een week later bleek de kast nog niet gezwermd te hebben. Eigenaardig!
Wij hebben daarna nog een locale bijenkast geopend. Zo kon ik zien dat in deze betonnen kast, horizontaal wordt geimkerd. Bovenop worden latten gelegd die de bijen zelf van A tot Z moeten uitbouwen. Het plaatsen van een moerrooster is onmogelijk (dus geen scheiding tussen honing en broed). Bij de honingoogst wordt een groot deel van de bijen vernietigd.
Na de oogst moeten de bijen die overblijven alles terug opbouwen en dit terwijl de jongere generatie aankomende bijen juist werden vernietigd. Het zijn juist deze jonge bijen die voor het aanmaken van nieuwe was zorgen.
De bijenkolonie controleren en een bedrijfsmethode toepassen blijkt mij onmogelijk met deze betonnen kasten.

20/05/09.

Levering eigen gemaakte kasten.

Ik had mijn schrijnwerker een kast achtergelaten om als model te dienen om vijf kasten te copieren met inlands hout. Alle metalen onderdelen kocht ik in Belgie en had die nu meegenomen. Het eindresultaat was verbluffend. Echt een staaltje van vakmanswerk gezien de primitieve middelen. Proficiat Jiby.
Wij hebben 3 eigen gemaakte kasten en het modelexemplaar geleverd. De resterende 2 eigen gemaakte kasten zullen een week later geleverd worden.

Na de levering werd er vergaderd. Er werd aan de imkers gevraagd ons een lijst te bezorgen van materiaal dat zij als prioritair beschouwen. Ik dacht aan een eenvoudig toestel om zelf waswafels te maken.
Zij vroegen ook naar een duidelijk standpunt van Bonjour Afrique inzake de toekomstplannen.

De tijd is altijd te kort Maar samengevat kunnen wij stellen dat wij ook nu een goede vooruitgang hebben geboekt. Motivatie en enthousiasme zijn sterk aanwezig. Ik ben al benieuwd naar mijn volgende bezoek, waarschijnlijk de 2e en 3e week van oktober.

De door Meli en Bonjour Afrique geleverde honingpotjes zijn volledig in gebruik. Prachtig deze gevulde potjes.

Dirk Vos
Mortsel, 02/06/2009.

1e Verslag Honingproject

GIE LOROM SINDIA (Bandia) Sénégal/BONJOUR AFRIQUE (Telenet) Belgie. MAART 2009.

Met de hulp van een aantal medewerkers van Bonjour Afrique werd er een voorraad bijenmateriaal geleverd in mijn woning te Yenne-Kelle in Sénégal.
Het betrof twee naakte bijenkasten van het type LANGSTROT met alle toebehoren om deze kasten om te bouwen naar produktiekasten.
De plaatselijke imkers werken met het systeem VOTIER waarmee moeilijk een produktieve oogst kan behaald worden.Vermits deze “betonnen bak” moeilijk te manipuleren is, gaan wij een experiment wagen met de houten LANGSTROT kasten.
De grote voordelen van het gebruik van deze houten kasten is dat ze eenvoudiger te verplaatsen zijn, handiger om aan te werken, snellere controle van het bijenvolk, te vergroten en of te verkleinen in functie van de noodwendigheden. Kortom een grotere (professionelere) inbreng van de imker in het bijengebeuren.

De eerste dagen na mijn aankomst (10 maart 2009) heb ik één van de twee kasten volledig klaar gemaakt voor produktie.
Dit wil zeggen, de buitenkant geschilderd met een lokale verf op basis van water. (vermijden van giftige stoffen voor de bijen).
De ramen binnenin de kast werden voorzien van een metalen bedrading en daarna de was ingesmolten.
In een kant en klare kast wint de bijenkollonie enorm veel tijd en energie zodat men vlugger over sterke volken kan beschikken die dan bijgevolg een hogere honingopbrengst zullen verzekeren.

Mijn plaatselijke schrijwerker DJIBY DIOP toonde meteen interesse in ons project zodat ik hem verzocht de tweede kast als model te gebruiken en na te bouwen in een locale houtsoort. Het is immers af te wachten hoelang onze europese epicia de tropische temperaturen en vochtigheid zal overleven.
Hij wil er werk van maken en gaf mij enkele dagen later een bestek. Een vergelijkende kostenanalyse volgt later. Sommige metalen onderdelen zullen we vanuit Belgie moeten meenemen.

Op 17 maart heb ik dan een delegatie van een vijftal imkers in mijn woning uitgenodigd. Naar afrikaanse gewoonte heb ik aan iedereen het woord gegeven met de bedoeling elkaar voor te stellen en te luisteren naar de belangrijkste problemen en betrachtingen. Een verslag opgemaakt door IBRAHIMA SECK, voorzitter van de cooperatie, vind U in afzonderlijke bijlage.
Na deze vruchtbare kennismaking heb ik dan, gebruik makend van de afgewerkte kast, een demonstratie gegeven hoe wij als Vlaamse imkers werken met deze houten kasten. Vele vragen werden gesteld. Hun interesse is onbeschrijfelijk. Ze zijn ervan overtuigd dat dit een enorme vooruitgang voor hun zou kunnen betekenen.
Uiteraard zal de scholing “in the field” nog veel klaarheid moeten brengen. Maar de goede start is er.
Na onze buikjes gevuld te hebben zijn we dan met de praktische les begonnen.
Iedere aanwezige heeft geleerd hoe een raam produktieklaar te maken (bedrading, was insmelten).
Dit gebeurde met de nodige hilariteit maar waar nodig, enorme concentratie.

Na de sessie, heb ik hen alle materiaal meegegeven, inclusief de beschermkledij die ik voor mij voorzien had. Dus voor de latere opvolging zal ik voor een tweede exemplaar moeten zorgen.
Enkel het materiaal voor de afvangst en markering van de koninginnen heb ik in mijn woning achtergehouden. Dit materiaal hebben we in een latere fase nodig “in the field”.

We hadden afgesproken dat ik drie dagen later ter plaatse zou komen om te zien of de kast goed geplaatst zou zijn en eventueel bevolkt. De bijenstand was echter nog niet klaar. Ik had hen immers het advies gegeven de poten van de tafel waarop de kast uiteindelijk moet komen te staan, te omringen met een afgesneden pvc-fles of lege concervedoos gevuld met een weinig petroleum. Dit om te vermijden dat termieten de houten kasten zouden vernietigen.

Twee dagen later belde SECK me op met de melding dat de kast bevolkt is. Een week later zouden ze een eerste vlugge controle uitvoeren.
Uiteraard zal ik bij mijn volgende reis begin mei alles verifieren ter plaatse.

Samengevat:

De eerste praktische stap in dit project is gezet.
Er is entousiame langs beide kanten.
We gaan ervan uit dat dit een project is dat over meerdere jaren moet groeien.

Indien akkoord zal ik bijkomende fondsen vragen voor:

1. bouwen prototype in locaal hout.
2. Metalen onderdelen
3. Beschermkledij.

Beste groeten,

Dirk Vos

29/03/2009.

COMPTE RENDU DE LA RENCONTRE DU 17 MARS 2009 A YENE

Ce jour 17 Mars 2009, a eu lieu à Yène une rencontre entre Monsieur DIRIK VOS, les apiculteurs de Sindia et Monsieur Djiby DIOP, menuisier de Mr VOS. La rencontre a débuté  à 13 35mn par la présentation des participants. Après cette présentation, Mr VOS a abordé le sujet en expliquant que cette rencontre est un lieu d’échange entre les différents participants il a ensuite dit qu’il découvert l’existence  du projet d’apiculture GIE lorome / Bonjour Afrique (télénet Belgique) ayant décidé de s’impliquer dans le projet il désir écouter tout le monde pour avoir une idée plus précise sur le projet. Il a donné la parole aux apiculteurs. C’est d’abord Oumar THIAW qui a pris la parole  pour expliquer qu’il a commencé par l’apiculture traditionnelle avec son père et comme tout les jeunes de son âge (15-20 ans) il montait souvent sur les baobabs pour récolter le miel avec tous les risques que cela comporte :

• Brûler les abeilles et la forêt ;
• Chutes souvent dangereuses

Donc avec l’apiculture tropicale adaptée (ATA) et la ruche VOTIER il a acquis une certaine expérience sur l’apiculture moderne. Ce nouveau projet permettra l’augmentation du capital expérience des apiculteurs de Sindia.
Assane FAYE abonde dans le même sens et souhaite une formation plus approfondie. Il déplore cependant l’insécurité dans les ruchers (vol).
Mamadou CISS quant lui déplore l’utilisation des pesticides par les récolteurs de miel.
Ngagne NDOYE déclare qu’avec l’expérience de la ruche VOTIER, le milieu favorable à l’apiculture (forêt à un kilomètre du village), le GIE Lorome devrait pouvoir pleinement jouer son rôle dans la lutte contre la pauvreté et l’exode rurale ave le nouveau projet.
Djiby DIOP le menuisier de Mr DIRIK explique l’esprit d’entre aide de Mr VOS en lui confiant la fabrication de la ruche en bois par conséquent il est heureux de travailler dans le projet.

Ibrahima SECK déplore la rarification des abeilles qui a entraîné une certaine baisse de la production de miel et la paresse de trois apiculteurs qui ne sont plus actifs. L’ancien projet avec  ATA a connue une période faste avec 120 ruches récoltées entre 2001 et 2003 pour ensuite connaître une baisse sensible entre 2005 et 2007. Les abeilles semblent revenir depuis l’hivernage 2008 avec 20 nouvelles colonies transvaser dans la ruche VOTIER. L’introduction de la ruche LANG STROT (en bois) sera plus que bénéfique au GIE Lorome.
Le problème pour l’apiculture dans la zone pour la  ruche en bois c’est la sécurité et les termites.
Le nouveau projet vient pour renforcer nos connaissances et nous enrichir en capital expérience.
Après cette tour de table, Mr VOS a pris la parole pour révéler qu’il est belge né en Afrique qui retrouve ses sources en s’installant au Sénégal c‘est pourquoi il est heureux de partager son expérience avec d’autre apiculteurs. En effet,  Mr DIRIK a pratiqué l’apiculture pendant 15 ans à l’occasion de ses heures libres. En homme modeste il déclare avoir une petite expérience qu’il aurait bien voulu aimer partager avec les apiculteurs de Lorome. Il insiste  encore une fois qu’il n’est pas un grand spécialiste de l’apiculture il n’est pas non plus d’accord qu’on dise que l’apiculture moderne est meilleure que celle traditionnelle donc pour lui la formation sera un cadre d’échange. Le projet ayant pour objet d’aider les familles il appartient aux apiculteurs de Lorome de convaincre les apiculteurs que les abeilles sont une nécessité pour eux. L’utilisation de pesticide étant un danger pour les populations il est important de faire un plaidoyer dans ce sens. Pour les parasites tels que varoises Et autres, il y’a une réglementation qu’il convient de respecter.
La sécurité est importante dans l’utilisation de la ruche en bois.
La ruche langstroth est disponible. Il convient d’en fabriquer selon le modèle. Un programme de travail sera déroulé.
Encor Mr VOS insiste qu’il n’est pas un grand spécialiste. Qu’il inscrit dans une dynamique aide en  général mais aussi de supervision pour l’argent ne soit pas jeté à la fenêtre.
Pour lui le projet  est le nôtre et non le sien, sa réussite dépendra de notre volonté. Bonjour Afrique est content que quelqu’un soit présent pour l’encadrement.

Après les explication de Mr VOS on a observer une pose déjeuner à la fin de laquelle on a attaquer le travail d’atelier :

1. présentation de la ruche langstroth
2. démonstration d’installation de la dite ruche
3. montage du fil de fer sur les cadres en bois
4. montage de la cire gaufrée dans les cadres.

Recommandation : pour éviter les termites en plaçant le support de la ruche en bois il suffit de fixer les piquets dans un récipient contenant un peu de pétrole.
A la fin de la rencontre Mr VOS a procédé à la remise du matériel d’apiculture suivant :

• un enfumoir
• deux pairs de gants + une tenue
• un balaie brosse
• un paquet de soufre
• un paquet de nourriture pour abeille
• fer « enlève cadre »
• une boîte à reine
• deux carnets de note
• deux catalogues
• un pot de peinture
• une boîte de médicaments contre les varois
• de la cire gaufrée
• des pointes et fil d’attaches
• une machine
• 09 cadre grands modèles
• 09 cadre Petits modèles

Fin des travaux à 18h 15mn

Le rapporteur            
Ibrahima SECK président du GIE
GIElorom@yahoo.fr